Reviews, Statements, Comments

Engels    Spaans     Nederlands

“Los Jueces” de Ana Tarsia, 2009 / “Los Jueces” instalación de Erik

“The Judges” by Ana Tarsia, 2009 / “The Judges” an instalation by Erik

"La creatividad trasciende"

23 artistas argentinos en colaboración con Erik Adriaan van der Grijn
Pabellón de Bellas Artes, UCA, Buenos Aires, 2014 "wabi-sabi"

"wabi-sabi"

Centro Cultural Borges, sala principal, 2014

De dinsdagmiddag na een lang weekeinde is in de expositieruimte van de chique universiteit in Puerto Madero het licht niet aan. Hoewel het zomers warm is, is er geen sprake van een stroom onderbreking door overbelasting van het netwerk. Uit het niets komt iemand aanlopen die zich verontschuldigt met de mededeling dat het vandaag eigenlijk een maandag is en dat men dan immers gesloten is… Van een lang weekeinde een extra lang weekeinde maken kost nauwelijks moeite in Buenos Aires. Omdat ik in het gezelschap ben van de samensteller van de tentoonstelling, wordt de verlichting aangedaan en mag de kunst zowaar worden bekeken. Een installatie met onder andere een drietal antieke rolstoelen, die ik uit het atelier van de kunstenaar ken, trekken onmiddellijk mijn aandacht. Daarin speelt de inspiratiebron – een tekening van de ruim 80 jaar oude Ana Tarsia – een centrale rol.

Een kunstwerk in een kunstwerk. ’t Is een zwart-wit tekening met hier en daar wat kleur accenten van een Joodse of Rabbijnse Rechtbank waarop vijf mannen gezeten aan een ronde tafel staan afgebeeld. De rechters. Een geblinddoekte vrouw met zo te zien een dekschaal in de hand komt de kamer binnen, ze steekt scherp af tegen het felle licht dat uit de achtergelegen ruimte komt. Vrouwe Justitia met een aureool lijkt het wel, maar dat kan natuurlijk niet bij Rabbi’s. Is het wellicht een nieuwe interpretatie van Salomé met het hoofd van Johannes de Doper, de beloning die zij van Koning Herodes kreeg voor haar dansen? Er is echter geen hoofd is te zien omdat de inhoud van de schaal door de deksel aan het oog wordt onttrokken. Dan valt het me op dat rechters staarten hebben, rattenstaarten. De tekening wordt deels weerspiegeld door de installatie ervoor: drie – overigens lege – rolstoelen rond een lage glimmende ronde zuil met bovenop een bollende deksel, uit de stoelen steken lange rattenstaarten die door elektrische impulsen heen en weer bewegen. Dankzij zijn Joodse partner is de man die de installatie ontwierp op de hoogte van een hardnekking gerucht dat alle Joden een staart zouden hebben. Onzin natuurlijk, maar toch. .

Een paar weken later loop ik op een zaterdag vanaf de expositieruimte via de Plaza de Mayo naar een volgende expositie in het Centro Cultural Borges. Mooi najaarsweer inmiddels en alweer een extra lang weekeinde. Er werd kortgeleden zelfs een cartoon gepubliceerd die het overdadige aantal werkvrije dagen in Argentinië op ironische wijze aan de kaak stelde door aan te kondigen dat de regering een nieuwe kalender had ontwikkeld waarop in plaats van de feestdagen voortaan de werkdagen in kleur zouden worden aangegeven. Het is druk, erg druk, je kan bijna over de hoofden lopen. Er hangt een enorme marihuana wolk boven het plein, er wordt geblowd en gedeald, terwijl beide verboden zijn. Het vaderlandse spreekwoord “een tevreden roker is geen onruststoker” wordt hier op bijna perfecte wijze verbeeld. De politie houdt opzichtig afzijdig bij deze “Marcha Mundial de la Marihuana” die het onmiddellijk toestaan van “Clubes de Canabis” eist. Nu in het suffe buurland Uruguay is toegestaan om 5 of 6 cannabisplanten voor eigen gebruik te hebben, moet dat in het hippere en vooruitstrevende Buenos Aires natuurlijk ook kunnen. Mijn buren demonstreren niet mee, die hebben namelijk al heel lang een paar potten cannabis op hun balkon staan. Dat is echter op de zesde verdieping, dus lekker uit zicht. Alleen al door het plein over te steken en gewoon door te gaan met ademen, bereik ik de overkant bijna high.

“Wabi-sabi” oftewel “de schoonheid van imperfectie” is de expositie genoemd, naar de eeuwenoude Japanse Zen filosofie en levenswijze. Een concept dat de in Buenos Aires wonede Nederlandse beeldend kunstenaar Erik Adriaan van der Grijn – die door mij respectvol met “Oude Meester” wordt aangesproken – kort geleden in een Boeddhistisch klooster in Hong Kong tegenkwan en omarmde. “Niets is perfect, niets is eeuwigdurend, niets is oneindig”. Een aantal van zijn abstracte schilderijen heb ik eerder gezien, zoals de “Deuren van het Spoorwegdepôt” (1978) en een deel van het recente “Wabi Sabi”. Grootformaat werken die zijn samengeted uit 7, respectievelijk 21 flinke panelen. Een verrassende eerste ontmoeting heb ik echter met “Atlantic-Pacific” dat bestaat uit 11 panelen die samen 3×11 meter meten. Een fascinerend doek van meer dan dertig vierkante meter! Een werk met een verhaal, het verhaal van 11 september 2001 in New York. De Oude Meester moest op het postkantoor een pakketje gaan ophalen. Hij stapte vlakbij zijn atelier in de ondergrondse op het station Atlantic, onderweg naar Pacific, 5 stations verder. Terwijl hij ondergronds reside vloog het eerste vliegtuig het WTC in, maar dat wist hij niet. Hij verbaasde zich erover dat in het postkantoor mensen aan de beeldschermen gekluisterd waren en huilden, ontzette mensen die dachten dat er een verschrikkelijk ongeluk was gebeurd. Met zijn pakje onder de arm weer buiten, keek hij richting WTC waarvan een toren in brand stond en zag toen het tweede vliegtuig te pletter slaan. Na enigszins te zijn bekomen, haastte hij zich terug naar zijn atelier en begon gedreven die ervaring vast te leggen, met als resultaat het doek waar ik naar sta te kijken. Vanaf de rechterkant zie ik een object dood en verderf zaaien, de diepblauwe lucht wordt gevuld met zwarte wolken. Ergens onderin ogen, getuigen van wat er gebeurde. Een foto die ruim 50 jaar geleden werd gemaakt van de jonge ogen van de inmiddels Oude Meester.
Atlántico / Pacifico, 2001/05 (serie 9/11), m.m. en tela, 10 paneles, tamaño total 300 x 1000 cm
Atlantic / Pacific, 2001/05 (9/11 Series), m.m. on canvas, 10 panel, overall size 300 x 1000 cm